یانە
فەرهەنگو هەورامانینە یانە یاگێوەی بەرزەش هەنە، فرەو کەیەکاو
ژیواینە بەشدارەن و نامیٛش هەنە و
بەکارئاومان پەی چندەها مەبەستی جیاوازی. واچیٛ/ نامیٛ یانەی دویٛ باریٛرە مانا
مەدۉنە. مانای مادیە و مەعنەویە.
یوەم: مانای سیمانتیکیە،
مانای ئاساییە هەکە گردکەس چەنەش میاوۉنە. یانە ئا چوار دیوارنە کە ئەندامانو
یانەی (ئەداوتاتە، کوڕوکناچە) چەنەش مەژیوانیٛ، جاری چامنەیچ هەن هەنیٛ یانێوە
گەورەنە ماما و بابایچ چەنیشا مژیوانیٛ.
دووەم: مانای مەعنەویە/
ئەبستراکتە یام مانای پراگماتیکیە و نا ویٛڕاسە مەیۉنە دلیٛ و نامیٛ یانەی فرە
وەرپانە مەبۉ، فرە بەکارمەیۉ ویارەکاو ژیواینە. بەتایبە پسەو ئیدیەمی (مەسەلیٛ)
ڕەنگش دانەوە دلیٛ فیسپەگاینە.
یانەت ئاوا. ویٛژەنە وەشەو
دەمی، هەرکەس پیاوەتی، خاسەت جەنی بەکرۉ ماچی یانەت ئاوا. یانی ژیوایت وەش و
ئاوەدان بۉ. یانە یانی ژیوای. ژیوای وەش یانەی وەش.
یانەو دڵیش ڕۉشنەن. یانی
کەسێوە هەن ژیواشەنە، ژەنەکیٛش، وەشەسیاکیٛش، کە بییٛنە بایسو دڵوەشیش، باکش جە
هیچی نیەن، دنیا وڕۉ فیفیش مێوەنە، چون ملۉوە یانە دڵش وەشەن و ئیسراحەت مەکەرۉ،
یانەکەش بۆ قڕەو مشەن. قەدیما فەرماوان (بیٛیانەی خاسەن تا یانەی پەڕ دەنگ، بیٛ
پاڵای خاسەن تا پاڵای تەنگ).
یانەکاول. یانە ویٛران. کاتێو
کەسێو بیٛزارت مەکەرۉ ماچی یانەت کاول بۉ. چی واز نماری. چیٛگەنە مەبەستش ئا یانە
وەشەنە، کە چەنی زاڕۉلەکاش و ژەنەکیٛش سازنانش. یانی چوار دیوارەکەش بوڕیۉ ملرە،
ویٛران ببۉنە. هەرپاسەیچ کاتێو مقەدرێو مەیۉ وەرۆ ماچی یانەم ویٛران بی. چی ئاژانە، کە یانەو دڵی ڕۆشنەن و کاول و یٛران
مەبۉنە، مەبەستش چوار دیوارەکەی نیەن، مەبەستش فروانەن، مەبەستش ژیوەنیش تیٛکەمشۉ.
هەڕەم دا بەرەو یانەیتۉ. یانی
یانەتم کاول کەرد، کاتێو هەرمانێوە مەکەری بە دڵو وەرانوەرەکەیت نیەنە، پاسەت پەنە
ماچا، هەڕيم دا یانەیتۉ چی وازنماری.
ژەنی و یانە. قەدیمیا
فەرماوان، یانە و یانەداری بە ژەنیٛوە ملۉراوە، ژەنێوەی خاسەی سەلیٛقە وەشە
یانەکەی ئاوەدان مەکەرۉوە. چیٛگەنە یانەو دڵی و چواردیوارەکەیچ ئاوەدان و ڕۆشنەن.
ژەنی دوخت مەدۉ بە ژیوای.
یا پسە بەری، یا پسە یانەی.
ئانزان مەشۉ هۆرزونیشتش پسە یۉی بۉ، نەک یانەنە بی هارومار ئەو ژەن و زاڕۆکەیت،
بەرۆ ویٛت هۉربکیٛشیٛ و تاریفیٛ خاسەو یٛت کەری، یام چەنی خەڵکو بەری فرە خاس بی،
مەشۉ یەکدەس یەکڕەنگ بی.
یانەت بشیٛویۉ، وەریٛسەت نەشیٛویۉ. چیٛگەنە وەریٛسە مەبەستش جە هەرمانو کارو ژیوایت نەواڕیۉ،
نەشیٛویۉ، مقەدەریٛت نەیا ملرە. یانە شیٛویای فرە سەختەن، وەلێم وەریٛسەو ژیوای
ئەگەر تیٛکە شیە ئادیچ سەختەن.
یانەش پەڕ بیٛ رازیانە، بە دەردەو دڵئیٛشەی مەرد. مەبەست جە کەسانێوەن کە ئەچا چیٛوا خودای پەنەبەخشان زەر،
سامان، نەتاواش کەلک بگیٛرۆ بەکارش بارۉ پەی وەشی یانەکەیش. رازیانە تومو گیواوێن
کە پەی دلئیٛشەی خاسەن.
یانەو سەرەڕای نمەشیۉ پەی گەدای. یانەت سەرەراوە بۆ هەمیشە میٛمان و ئاوانت مەگنۉ، راویار،
غەریبە سەرەکەرۉ بەرو یانەیترە. خوتان یانە مەشۉ دۉڵەمەند بۉ ئەگەر گەدا بی
ئاوەختە هیچت نیەن بدەی پا خەڵکیە.
یانەو کناچا دایم ئاوەدانەن. چون
کناچیٛ یانەداری مەکەرۉ هەمیشە هەرمانیٛ و خزمەتو یانەی مەکەرۉ، پاکو پوختەن،
وەلێم هەریانێو کوڕیٛش با، پژگیا و پیسوپوخڵەن. یانەو کناچا گەرمو گوڕەن، یانەو
کوڕا سەردو سڕەن.
یانەو شەویٛ کاول بۉ تۉش نەخنیکنای. کاتیو کەسێت بەدڵ نیەن بۉنەو هەرمانە بیٛ یاگەکاشەوە، پەنەش
ماچی، گلەییٛ مەکەری ئەو شەویٛ کە چیش نەخنیکنانی، پەی چیٛشی خاسەنی؟
یانە یانەداریش گەرەکەن.
بەردەیڕاوەو یانەی پیای خەمەوەرو دڵسوچنش گەرەکەن، یانەت بی مەشۉ خەمش وەری و
بەریش راوە. کاتو ژەن مارە بڕیەینە ماچا متاوی یانە بەری راوە، یانی یانەکەت
(ژەنەکیٛت و زارۉلەکیٛ) مەحتاجیٛ نەبانیٛ.
یانێو هەزار یانیٛش چەنەمەبانوە. ئانزان هەمیشە ئینا گەشەنە زاو زیٛ مەکەرۉ زیاد مەبۉ، پەوکای
هەر یانێو چندەها یانیٛش چەنە مابانیٛوە.
یام یانەداری یام دڵداری. یۉ
ئەگەر گەرەکش بۉ یانەداری کەرۆ مەشۆ هاگاش جە یانەو ویٛش بۉ نەلۉ ویٛش خجڵنۉ
دڵداریوە، چون یانەت ویٛران مەکەرۆ، هەرچیت هەن چەنەت مەکیٛشاوە. مەسەلێوەی
هەورامیە هەن ماچۉ، هەجیجێو شانە و لەتەرە ورەشیٛ، جارێوشا سانیوەش دا بەژەنێوە،
کەمیو دڵش شییٛبیٛنە، هەجیجی هەر لویٛ دەداو دەگا ویرش لاو ژەنکیٛوەبیٛ، هەرمانو
کارش کز بیەبیٛ، ئاخرەکەش ئاماوە لاو ژەنکیٛ واتش شانەکەم بدەوە پەنە، بخا
هەرمانەم پەنە نمەکریۉ، بۉنەو تۉوە.
یانەی بیٛ بەرە، جا بۉ بەربەرە! چیٛگەنە یانەی بیٛ بەرە مەبەستش نەبیەی ئەمن و ئاسایشین جە وەڵاتنە،
جە شارنە دەگانە، گرد یاگێنە، وەڵاتی بیٛ سەرۉک، بیٛ یاسا پیٛسەن، کەس بەر نمەبرۉ چەنەش،
پسە ئیسەی فرەو خەڵکی جیاش ئاست لوان ئەورپا.
یانەش ئینا کۉڵیٛشۆ. بەکەسێوی
دماگی وەیلانی بیٛ ماوای و نیشتگای ماچا.
خۉ یانە نمەکەرۉوە. یانی
هەرمانەکێش زو مەتەمامیۉ و دەسش هاڵی بۉ. یانەکەردەی فرەش پەنەمشۉ، تا ژەنی ماری و
زەڕ منیەی پیٛوەرە تا زەمین مسانی، نەخشەش پەی مجیرە و یاگیٛ هۉرمەچنی، ئەرکیٛش
فریٛنیٛ. یام کەسیو مەکیانی پەی هەرمانێو ئەگەر دیٛر بێوە ماچا چیٛش بی ئندەت
پەنەشی، خۆ یانەت نەکەردنوە پاسە دیٛرت پەنەبی.
یانە چوار گۉشەو گڵیٛمیٛن.
یانی مەشۉ گردو ئەنداماو یانەی پسە چەنی نەمی گڵیٛمیٛ هەر جوار گۉشەکەیش، مشۉ
گردکەس تەقەلا بدۉ پەی خزمەتو یانەی، خزمەتو وەلاتی. تا یانەکەت وەش بۉنە.
(ڕەحمەت/ پاوە).
یانە: جە ویارو کومەلایەتینە پسە (فامیلی) بەکار مەیۉ، ماچی
یانەو فلانەکەسی مشۉ قاژوئەبرۉش سیاوەن، فلانە کەس یانەش نیەن، یانی هەلای ژەنیش
ناردیٛنە.
ویارو پۉڵبەندی و زوانەوانینە، یانە و بنەیانە بەکار مەیۉ پەی
دەسبەندی زوانی، بنەیانەو زوانە هیندو ئەوراپیەکا، یانەو زوانە ئیٛرانەیکا.
بنەیانە پسەو بنیٛ، یانەگەورە، کەیانیٛ گولالیٛش چەنە مەبانوە.
یانە چوارگۉشەو گڵیٛمیٛن. یانەت ئاوەدان.
جۉیار: ناجح گوڵپی 28/3/2026 وارانو سیٛ ششەکا
