زوانئەشناسای
تاریخی (وەرغیٛسە، وەریٛسە، طناب، گوریس)
مزانمیٛ
زوانئەشناسای تاریخی باسو فاڕیای زوانی مەکەرۆ، هەر جە دەنگ، واچیٛ، دەسەواتیٛ،
واتچن، بۉنەو کاریگەری بەرو زوانی و دلیٛو زوانیوە. زوانئەشناسای تاریخی دویٛ
پەلێن، یۉشا ئانەن چەمداری فاڕوجمەکاو زوانی مەکەرۉ جە ویەرو تاریخینە، ئەوشا
ئانەن جە ئیسەنە چەمداری مەکەرۉ. با نمانێو بارمیٛوە.
زوانو
ئەویٛستاینە واتیٛ (warɚsa) وەرغیٛسە، کە مەکەرۉ (وەریٛسە) زوانو هەورامینە. ئی واچیٛ ئەوسا
بەماناو (مو بەدەنو ئاژەڵی و ئانزانی) ئامێنە.
زوانو
پەهلەوینە واڕیێنە پەی (وریٛس vars).
ئتر چی زەمانەوە ڕەگەزی ڕازوانی/ مەجازی دلیٛو زوانە ئیٛرانیەکانە کاڵ بیەنوە،
تەنیا هەورامینە مەنەن و پاریٛزیان.
زوانوپارتی،
پەهلەوینە پەنەش وچیان ئەرڤیٛس arves ،
ماناو (طناب) و (ڕیٛسمان)یش بەخشان.
ئیسەیچ فارسینە بە وەریٛسیٛ ماچا (طناب)، کە مەکەرۉ (تەناف)ەکیٛ ویٛما. دەنگو (ب)
واڕیان پەی (ف)، چون هەردوی دەنگەکیٛ لچییٛنیٛ و فرە بەئاسانی یاگیٛ یۉترینی
مەگیٛرانیٛوە.
زوانو
گورانینە تائیسەیچ ماچمیٛ (وەریٛسە/ ۋەریٛسە varesa)، وەریٛسە جە مو بزیٛ، پەژمو مەییٛ مەسازناش.
کوردی
سورانینە وەریٛسە واڕیێنە پەی (گوریس)ی، وەلێم کرمانجی (بادینی) هەر (وەریس) ماچا.
زوانو
گیٛڵەکی (وەریٛس) ماچا. زوانەکاو دلیٛراسەو ئیٛرانی پەنەش ماچا (وەرس/ وەرسەن.
خەڵکو کویٛری و کرمانی پەنەش ماچا (وەریٛس).
سەرنجە:
هەورامینە پسەو ئەویستایی نامەکیٛ یاگیٛو ویٛشنە مەنیٛنەوە، هەرپاسە وەریٛسە
واچێوەنە (میٛڵیٛنە) جەبارو ڕەگەزی مەجازیوە، مورفیمو ڕيگەزو مایش هەن(ە). وەلیٛم
زوانەکای تەرو ئیٛرانینە ئا رەگەزشە نەمەنەن، چون سەردەمو زوانو پەهلەوینە ئی
ڕەگەزە نەمەن تا ئیسەی. وەریٛسە واڕیێنە پەی وەریٛس. وەلیٛم کوردینە بیەن بە گوریس.
زەریف وردیٛ بیدیٛوە، فاڕیای (و) پەی (گ) میانو ئی دووە زوانانە فاڕیای تاریخین، هەورامینە پاریٛزیان و
نەفاڕیان، پسەو زوانو ئەویٛستای مەنەنوە، وەلێم زوانە تازەکانە پسەو کوردی فارسی
ئی دەنگو (و) واڕیان پەی (گ)، با نمانیٛ تەریش پەی بنیەمیٛرە.
وەریٛسە:
گوریس، واتەی: گوتن: گفتن، ویەر: گوزەر، وەزی: گوێز، گەردو، ویشتاسب: گوشتاسب، ولی:
گوڵ، ونجەنە: گونجەنە (هەورایچنە خەریکەن بڕێو واچیٛما پاسەشا سەرئامان).
ئانەیچ
بزاندیٛ زوانو ئەویٛستاینە دەنگو (غ) بیەن، چندین سەرچەمیٛنە ئانارەش پەنەکریان، ئیسە
ئەجۉما دەنگێو بیٛگانەن بە زوانەکەیما، ئینە دەنگو زوانە باوانیمانەن. چەنی ئانەیچ
رەگەزی مەجازی (نیٛروما) و مثنی زوانو ئەویٛستاینە بیەن.
جۉیار-
ناجح گوڵپی 8/4/2026
یوەم ڕۉ مدرای تەقەی جەنگو ئەمریکا-ئیسرائیلی چەنو ئیٛرانی.
